Tại sao lỗ do ngừng hoạt động không nằm trong lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh

Kế toán doanh nghiệp
1

Việc tách biệt Lỗ do ngừng hoạt động khỏi Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh là một quy tắc quan trọng trong trình bày báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế (IFRS).

Dưới đây là các lý do chính giúp bạn hiểu rõ bản chất của việc phân loại này:

1. Tính dự báo (Predictive Value)

Mục tiêu của báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là giúp người sử dụng (nhà đầu tư, chủ nợ) dự đoán các dòng tiền và lợi nhuận trong tương lai.

  • Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh: Phản ánh những kết quả từ các bộ phận đang tiếp tục vận hành, dự kiến sẽ tiếp tục tạo ra tiền trong các năm tới.
  • Lỗ do ngừng hoạt động: Đây là những khoản lỗ từ các bộ phận mà doanh nghiệp đã bán đi hoặc chấm dứt hoàn toàn. Khoản lỗ này mang tính chất không lặp lại (non-recurring). Nếu đưa nó vào lợi nhuận hoạt động, nhà đầu tư sẽ bị đánh lạc hướng và đánh giá thấp khả năng sinh lời thực tế của những mảng kinh doanh cốt lõi còn lại.

2. Quan điểm đơn vị kinh tế (Entity Perspective)

Kế toán hiện đại lấy quan điểm đơn vị kinh tế làm trọng tâm. Việc tách riêng các mảng đã ngừng hoạt động giúp làm rõ:

  • Hiệu quả quản trị của ban giám đốc đối với các tài sản đang thực sự hoạt động.
  • Tránh việc “trộn lẫn” kết quả của những sai lầm trong quá khứ (dẫn đến phải ngừng hoạt động) với hiệu quả của các chiến lược hiện tại.

3. Trình bày thông tin thích hợp và trung thực

Theo chuẩn mực IFRS, thông tin tài chính phải thích hợp để người dùng ra quyết định.

  • Các khoản lỗ do ngừng hoạt động thường bao gồm: lỗ vận hành của mảng đó trong kỳ và lỗ do thanh lý tài sản của mảng đó.
  • Việc trình bày nó ở một dòng riêng biệt (thường nằm sau chỉ tiêu “Lợi nhuận từ hoạt động liên tục”) giúp người xem thấy được bức tranh rõ ràng về việc: “Nếu không có biến cố ngừng hoạt động này, công ty đã kiếm được bao nhiêu tiền?”
Chỉ tiêu Bản chất Có tính vào lợi nhuận HĐKD?
Lợi nhuận gộp Doanh thu - Giá vốn của mảng đang hoạt động Có
Lợi nhuận từ HĐKD Kết quả từ các mảng kinh doanh cốt lõi 5 Có (Gốc)
Lỗ do ngừng hoạt động Kết quả từ mảng đã chấm dứt Không
Lợi nhuận thuần Kết quả cuối cùng bao gồm cả hai mảng Bao gồm cả hai

Ý kiến của bạn?

2

Dựa trên tài liệu Chương 4 sách Kế toán Tài chính Kieso ), lý do lỗ do ngừng hoạt động (Loss from discontinued operations) không nằm trong lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh là vì bản chất của khoản mục này không phản ánh khả năng sinh lời trong tương lai của doanh nghiệp. Cụ thể:

1. Hỗ trợ dự đoán hiệu suất tương lai (Predictive Value) Mục tiêu quan trọng của báo cáo tài chính là giúp nhà đầu tư và chủ nợ dự đoán dòng tiền và hiệu suất trong tương lai.

• Hoạt động kinh doanh (Operations): Tạo ra doanh thu và chi phí lặp lại, bền vững.

• Hoạt động bị ngừng: Là bộ phận đã bị thanh lý hoặc giữ để bán, nghĩa là nó sẽ không còn tạo ra doanh thu hay chi phí cho công ty trong tương lai nữa.

• Do đó, việc tách biệt khoản lỗ này giúp người sử dụng tập trung vào “Thu nhập từ hoạt động liên tục” (Income from continuing operations), chỉ tiêu này có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều trong việc dự báo xu hướng tương lai.

2. Quy mô và bản chất của hoạt động Theo định nghĩa, một hoạt động bị ngừng không chỉ là việc bán một tài sản đơn lẻ (như bán một cái máy cũ - vẫn nằm trong thu nhập hoạt động), mà phải là một thành phần của doanh nghiệp (component of an entity). Nó phải đại diện cho một dây chuyền kinh doanh chính hoặc một khu vực địa lý hoạt động riêng biệt, hoặc là một công ty con được mua chỉ để bán lại. Vì quy mô và tính chất thay đổi chiến lược này, nó cần được tách riêng khỏi các hoạt động thường xuyên.

3. Yêu cầu trình bày trên Báo cáo thu nhập Theo chuẩn mực kế toán (IFRS và US GAAP được đề cập trong sách Kieso), cấu trúc báo cáo yêu cầu sự tách biệt rõ ràng:

• Các khoản mục doanh thu, giá vốn, chi phí bán hàng, chi phí quản lý và các khoản thu nhập/chi phí khác tạo nên Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh .

• Lỗ do ngừng hoạt động được trình bày ở một mục riêng biệt, nằm dưới dòng “Thu nhập từ hoạt động liên tục” và được trình bày theo giá trị sau thuế (net of tax),.

Ví dụ minh họa: Nếu công ty Siemens bán đi toàn bộ mảng thiết bị điện tử (đang lỗ) để tập trung vào mảng năng lượng, việc gộp khoản lỗ này vào lợi nhuận kinh doanh sẽ làm nhà đầu tư lầm tưởng rằng mảng năng lượng đang hoạt động kém. Việc tách riêng giúp họ thấy rõ hiệu quả thực sự của mảng năng lượng cốt lõi,.

3

Vậy Lợi nhuận thuần có bao gồm Lỗ do ngừng hoạt động không?

4

Dựa trên các tài liệu được cung cấp, câu trả lời là Có. Lợi nhuận thuần (Net Income) là chỉ tiêu cuối cùng trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và nó bao gồm (đã tính đến/khấu trừ) khoản Lỗ do ngừng hoạt động.

Cụ thể, cấu trúc tính toán được trình bày trong các tài liệu như sau:

1. Vị trí trên Báo cáo thu nhập (Income Statement)
Khoản mục “Hoạt động bị ngừng” (Discontinued Operations) được trình bày tách biệt, nằm dưới dòng “Thu nhập từ hoạt động liên tục” (Income from Continuing Operations) và nằm trên dòng “Lợi nhuận thuần” (Net Income),.

2. Công thức tính toán
Lợi nhuận thuần được xác định bằng cách lấy thu nhập từ các hoạt động liên tục cộng hoặc trừ kết quả của các hoạt động bị ngừng (sau thuế).

  • Theo ví dụ trong tài liệu Kieso, công thức được thể hiện qua minh họa báo cáo của Multiplex Products như sau:
    • Thu nhập từ hoạt động liên tục: £20,000,000
    • Trừ: Lỗ từ hoạt động bị ngừng (sau thuế): (£800,000)
    • = Lợi nhuận thuần (Net Income): £19,200,000
  • Theo tài liệu Arnold & Kyle, công thức được viết rõ ràng là:
    • Lợi nhuận thuần = Thu nhập từ hoạt động liên tục - Lỗ từ hoạt động của bộ phận bị ngừng (sau thuế) - Lỗ từ việc thanh lý bộ phận bị ngừng (sau thuế).

Tóm lại: Lợi nhuận thuần là kết quả “cuối cùng” (bottom line), phản ánh tổng hiệu suất của công ty sau khi đã tính toán tất cả các khoản doanh thu, chi phí, lãi và lỗ, bao gồm cả những khoản lỗ phát sinh từ các hoạt động đã bị ngừng,.

5

Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn nằm trong thu nhập toàn diện hay thu nhập thuần?

6

Dựa trên các tài liệu được cung cấp, câu trả lời là: Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn nằm trong Thu nhập toàn diện (Comprehensive Income), cụ thể là thuộc phần Thu nhập toàn diện khác (Other Comprehensive Income - OCI), và không nằm trong Thu nhập thuần (Net Income).

Dưới đây là các lý do và bằng chứng chi tiết từ tài liệu nguồn:

1. Phân loại theo chuẩn mực kế toán (IFRS)
Theo tài liệu Kieso Chapter 4 và Arnold & Kyle Volume 1, các khoản lãi/lỗ chưa thực hiện từ chứng khoán vốn không vì mục đích thương mại (non-trading equity securities) thường được phân loại là FVOCI (Fair Value through Other Comprehensive Income - Giá trị hợp lý thông qua Thu nhập toàn diện khác).

  • Các khoản này bị loại trừ khỏi Thu nhập thuần (Net Income) để giảm sự biến động của lợi nhuận ròng do thay đổi giá trị hợp lý,.
  • Thay vào đó, chúng được báo cáo trong phần Thu nhập toàn diện khác (OCI). Tổng hợp của Thu nhập thuần và OCI tạo thành Thu nhập toàn diện,.

2. Cấu trúc báo cáo (Minh họa từ tài liệu)

  • Trong sách Kieso (Minh họa 4.21): Báo cáo cho thấy “Lãi chưa thực hiện từ nắm giữ chứng khoán vốn không thương mại” (Unrealized holding gain on non-trading equity securities) được liệt kê ở phần Other comprehensive income, nằm dưới dòng Net income.
  • Trong sách Arnold & Kyle (Ví dụ Lornelund Ltd.): Báo cáo cho thấy khoản “Unrealized gain from FVOCI investments” được ghi nhận vào phần Other Comprehensive Income, tách biệt hoàn toàn với Net Income.

3. Về mặt tính toán (Dựa trên Bài tập chương 4)
Trong tài liệu bài tập BT CHUONG 4 - KIESO.docx, bài tập E4.1 yêu cầu tính các chỉ tiêu khác nhau:

  • Để tính Thu nhập thuần (Net Income), ta chỉ trừ các chi phí hoạt động, lãi vay, và lỗ từ hoạt động ngừng kinh doanh khỏi doanh thu, không cộng khoản lãi chưa thực hiện từ chứng khoán.
  • Để tính Thu nhập toàn diện (Comprehensive Income), ta lấy Thu nhập thuần cộng với khoản lãi chưa thực hiện này.

Tóm lại: Khoản lãi này là một thành phần của Thu nhập toàn diện, nhưng nó bỏ qua Báo cáo thu nhập (Income Statement) truyền thống và đi thẳng vào Vốn chủ sở hữu thông qua Thu nhập toàn diện khác (OCI).

7

Nhưng Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn là dài hạn còn nếu tính thu nhập toàn diện đến một thời điểm nào đó VD 31.12.2025 thì đâu bao gồm các khoản lãi lỗ dài hạn.
Tôi nghĩ dài hạn chỉ tính cho khi M&A toàn bộ Dự án hoặc công ty

8

Chào bạn, sự băn khoăn của bạn rất hợp lý vì theo tư duy thông thường, “lãi” chỉ thực sự là lãi khi ta đã bán tài sản và thu tiền về (thực hiện hóa). Tuy nhiên, trong Kế toán Tài chính theo chuẩn mực quốc tế (IFRS), khái niệm Thu nhập toàn diện (Comprehensive Income) được thiết kế rộng hơn để bao quát cả những thay đổi về tài sản ngay cả khi chưa bán.

Dưới đây là giải thích chi tiết tại sao khoản này lại nằm trong Thu nhập toàn diện tại thời điểm báo cáo (ví dụ 31.12.2025) dù là dài hạn và chưa bán:

1. Bản chất của Thu nhập toàn diện (Comprehensive Income)
Thu nhập toàn diện được định nghĩa là tất cả các thay đổi trong vốn chủ sở hữu trong một kỳ, ngoại trừ những thay đổi do chủ sở hữu góp vốn hoặc rút vốn,.

  • Nếu giá trị cổ phiếu bạn đang nắm giữ tăng lên vào ngày 31.12.2025, thì về mặt kinh tế, tài sản ròng (vốn chủ sở hữu) của công ty bạn đã tăng lên tại thời điểm đó.
  • Để phản ánh trung thực sự gia tăng của cải này, kế toán phải ghi nhận nó vào Thu nhập toàn diện ngay trong kỳ đó, thay vì chờ đến khi bán (có thể là nhiều năm sau).

2. Nguyên tắc Giá trị hợp lý (Fair Value)
Theo chuẩn mực IFRS 9, các khoản đầu tư vào chứng khoán vốn (cổ phiếu) thường phải được đánh giá lại theo Giá trị hợp lý (thị trường) tại mỗi ngày lập bảng cân đối kế toán (ví dụ 31/12 hàng năm), bất kể bạn dự định giữ nó bao lâu,.

  • Khi giá thị trường thay đổi, phần chênh lệch đó được gọi là Lãi/lỗ chưa thực hiện (Unrealized gain/loss).
  • Khoản này không được đưa vào Thu nhập ròng (Net Income) vì chưa bán (chưa thực hiện), nhưng bắt buộc phải đưa vào Thu nhập toàn diện khác (Other Comprehensive Income - OCI) để người đọc báo cáo biết giá trị tài sản của công ty đang biến động thế nào.

3. Tại sao không chờ đến khi bán (hoặc M&A) mới ghi nhận?
Nếu chờ đến khi bán mới ghi, báo cáo tài chính sẽ không phản ánh đúng giá trị thực của công ty tại thời điểm hiện tại.

  • Ví dụ: Bạn mua cổ phiếu giá 10 đồng năm 2020. Đến 2025 giá là 100 đồng. Nếu kế toán vẫn ghi 10 đồng, người đọc báo cáo sẽ không biết công ty bạn đang nắm giữ một tài sản rất giá trị.
  • Do đó, kế toán ghi nhận mức tăng 90 đồng này vào Thu nhập toàn diện năm 2025 (cụ thể là phần OCI) để cung cấp thông tin kịp thời và minh bạch hơn.

4. Sự khác biệt quan trọng về xử lý khi bán
Đối với loại chứng khoán vốn này (FVOCI - Fair Value through Other Comprehensive Income), ngay cả khi bạn bán nó (thực hiện hóa), khoản lãi tích lũy này cũng không bao giờ được chạy vào Báo cáo Thu nhập (Income Statement) để tính lãi ròng. Thay vào đó, nó được chuyển trực tiếp từ quỹ dự trữ (AOCI) sang Lợi nhuận giữ lại (Retained Earnings).

  • Điều này càng khẳng định vai trò của Thu nhập toàn diện: Nó là nơi duy nhất ghi nhận hiệu quả tăng trưởng của khoản đầu tư này qua từng năm.

Tóm lại:
Dù là đầu tư dài hạn, việc ghi nhận lãi chưa thực hiện vào Thu nhập toàn diện tại ngày 31.12.2025 là để phản ánh đúng sức khỏe tài chính thực tế của công ty tại thời điểm đó (tài sản đã tăng giá), chứ không phải chờ đến khi bán để tính tiền lời.

9

thu nhập toàn diện có bao gồm Cổ tức đã công bố và đã trả không?

10

Thu nhập toàn diện (Comprehensive Income) không bao gồm Cổ tức đã công bố và đã trả.

Dưới đây là giải thích chi tiết dựa trên các nguồn tài liệu:

  1. Định nghĩa Thu nhập toàn diện:
    Theo tài liệu Kế toán Tài chính Kieso (Chương 4), Thu nhập toàn diện bao gồm tất cả các thay đổi trong vốn chủ sở hữu trong một kỳ, ngoại trừ những thay đổi do các khoản đầu tư của chủ sở hữu và các khoản phân phối cho chủ sở hữu (distributions to owners). Cổ tức chính là một hình thức phân phối cho chủ sở hữu.

  2. Bản chất của Cổ tức:

    • Cổ tức đại diện cho việc phân phối thu nhập (lợi nhuận) cho các cổ đông.
    • Việc chi trả cổ tức không ảnh hưởng đến thu nhập ròng (net income) hay thuế thu nhập, vì nó không phải là một khoản chi phí.
    • Theo các định nghĩa về yếu tố báo cáo tài chính, chi phí (expenses) là sự giảm sút tài sản hoặc gia tăng nợ phải trả dẫn đến giảm vốn chủ sở hữu, nhưng không bao gồm các khoản liên quan đến phân phối cho chủ sở hữu.

  3. Cách trình bày trên Báo cáo tài chính:

    • Cổ tức đã công bố được trình bày trong Báo cáo biến động vốn chủ sở hữu (Statement of Changes in Equity) hoặc Báo cáo lợi nhuận giữ lại (Retained Earnings Statement) như một khoản làm giảm Lợi nhuận giữ lại,.
    • Trong bài tập ví dụ E 4.1 (từ tài liệu BT CHUONG 4 - KIESO.docx), để tính Lợi nhuận giữ lại cuối kỳ, ta lấy Lợi nhuận giữ lại đầu kỳ cộng Thu nhập ròng và trừ đi Cổ tức. Cổ tức không nằm trong công thức tính Thu nhập ròng hay Thu nhập toàn diện.

Tóm lại: Cổ tức là việc chia lại phần lợi nhuận đã làm ra cho chủ sở hữu, do đó nó làm giảm Vốn chủ sở hữu nhưng không phải là một thành phần của Thu nhập toàn diện.

11

lỗ do ngừng hoạt động có nằm trong lợi nhuận thuần không?

12

Dựa trên các nguồn tài liệu được cung cấp, câu trả lời là Có, “Lợi nhuận thuần” (Net Income) có bao gồm (tức là đã tính toán/trừ đi) khoản lỗ do ngừng hoạt động.

Cụ thể, cấu trúc tính toán trên Báo cáo thu nhập (Income Statement) được trình bày như sau:

  1. Vị trí và Công thức: Lợi nhuận thuần là chỉ tiêu cuối cùng (“bottom line”) phản ánh tổng kết quả kinh doanh của công ty sau khi đã tính toán tất cả các nguồn thu nhập và chi phí, bao gồm cả những phần đã bị loại bỏ (ngừng hoạt động). Công thức xác định là: $$ \text{Lợi nhuận thuần} = \text{Thu nhập từ hoạt động liên tục} - \text{Lỗ từ hoạt động bị ngừng (sau thuế)} $$

    Theo ví dụ trong tài liệu Kế toán Tài chính Kieso (Minh họa 4.10) và Arnold & Kyle (Ví dụ Toulon Ltd.), khoản mục “Hoạt động bị ngừng” (Discontinued Operations) luôn được trình bày nằm dưới dòng “Thu nhập từ hoạt động liên tục” và trên dòng “Lợi nhuận thuần”,.

  2. Ví dụ minh họa:

    • Trong ví dụ về công ty Multiplex Products (sách Kieso), công ty có thu nhập từ hoạt động liên tục là £20,000,000. Sau khi trừ đi khoản lỗ từ hoạt động bị ngừng (sau thuế) là £800,000, Lợi nhuận thuần được báo cáo là £19,200,000.

    • Trong ví dụ về công ty Toulon Ltd. (sách Arnold & Kyle), Lợi nhuận thuần ($1,836) được tính bằng cách lấy Thu nhập từ hoạt động liên tục ($1,983) trừ đi Lỗ từ hoạt động bị ngừng ($147).

Tóm lại: Mặc dù lỗ do ngừng hoạt động được tách riêng khỏi “Thu nhập từ hoạt động kinh doanh” (để giúp nhà đầu tư dự báo tương lai tốt hơn), nó vẫn là một phần lỗ thực tế của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo đó, nên bắt buộc phải được tính vào Lợi nhuận thuần.

13

Lợi nhuận giữ lại có bao gồm lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn không? tại sao?

14

Dựa trên các tài liệu (Sách Kieso và Arnold & Kyle), câu trả lời là: Về cơ bản là Không, lợi nhuận giữ lại (Retained Earnings) thường không bao gồm lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn tại thời điểm ghi nhận ban đầu.

Dưới đây là giải thích chi tiết và các trường hợp cụ thể:

1. Tại sao không nằm trong Lợi nhuận giữ lại?

  • Bản chất tài khoản: Theo nguyên tắc kế toán (IFRS), vốn chủ sở hữu được chia thành các thành phần riêng biệt để cung cấp thông tin rõ ràng cho người sử dụng. Lợi nhuận giữ lại dùng để tích lũy Thu nhập ròng (Net Income) – tức là các khoản lãi/lỗ đã thực hiện hoặc phát sinh từ hoạt động kinh doanh cốt lõi,.
  • Vị trí của lãi chưa thực hiện: Đối với các chứng khoán vốn không vì mục đích thương mại (non-trading equity securities) được phân loại là FVOCI (Giá trị hợp lý thông qua Thu nhập toàn diện khác), các khoản lãi/lỗ chưa thực hiện (do biến động giá thị trường nhưng chưa bán) được ghi nhận vào Thu nhập toàn diện khác (OCI). Khoản này sau đó được tích lũy vào một tài khoản riêng trong vốn chủ sở hữu gọi là Lợi nhuận toàn diện khác tích lũy (Accumulated Other Comprehensive Income - AOCI), chứ không phải Lợi nhuận giữ lại,.
  • Lý do: Việc tách biệt này giúp giảm sự biến động trong Thu nhập ròng (Net Income) do những thay đổi tạm thời của giá trị hợp lý, giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn hiệu quả hoạt động thực tế của doanh nghiệp.

2. Trường hợp ngoại lệ (Khi nào nó chuyển vào Lợi nhuận giữ lại?)
Mặc dù lãi chưa thực hiện ban đầu nằm ở AOCI, nhưng có một quy định đặc biệt đối với chứng khoán vốn (cổ phiếu) được phân loại là FVOCI:

  • Khi doanh nghiệp bán chứng khoán này, khoản lãi/lỗ tích lũy trong AOCI sẽ không được chuyển (recycle) vào Báo cáo thu nhập (Net Income). Thay vào đó, nó được chuyển trực tiếp từ AOCI sang Lợi nhuận giữ lại,.
  • Điều này khác với chứng khoán nợ (trái phiếu) phân loại FVOCI, khi bán thì lãi/lỗ từ AOCI sẽ được chuyển vào Net Income (và sau đó mới chạy về Lợi nhuận giữ lại).

3. Trường hợp nếu phân loại là FVNI (Fair Value Through Net Income)
Nếu “chứng khoán vốn dài hạn” đó được doanh nghiệp phân loại là FVNI (Giá trị hợp lý thông qua Thu nhập ròng - thường áp dụng cho mục đích thương mại hoặc để tránh sai lệch kế toán), thì:

  • Lãi/lỗ chưa thực hiện sẽ được ghi nhận ngay vào Thu nhập ròng (Net Income) trong kỳ,.
  • Vì Thu nhập ròng cuối kỳ được kết chuyển vào Lợi nhuận giữ lại, nên trong trường hợp này, Lợi nhuận giữ lại sẽ bao gồm khoản lãi chưa thực hiện này.

Tóm lại:
Trong mô hình phổ biến đối với đầu tư dài hạn chiến lược (FVOCI), lãi chưa thực hiện nằm ở AOCI (một khoản mục riêng trong Vốn chủ sở hữu) để tách biệt với kết quả kinh doanh đã thực hiện. Nó chỉ chạy vào Lợi nhuận giữ lại khi tài sản được bán (thực hiện hóa).

15

Doanh thu cho thuê và Doanh thu từ cổ tức có nằm trong thu nhập thuần hông

16

cả Doanh thu cho thuê (Rent Revenue) và Doanh thu từ cổ tức (Dividend Revenue) đều được tính vào Thu nhập thuần (Net Income) .

Tuy nhiên, vị trí trình bày của chúng trên Báo cáo thu nhập (Income Statement) có thể khác nhau tùy thuộc vào bản chất hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

1. Chúng thường được xếp vào mục “Thu nhập và Chi phí khác” hoặc “Doanh thu tài chính” Đối với các công ty sản xuất hoặc thương mại thông thường (không phải công ty chuyên về đầu tư hay bất động sản), các khoản này thường được coi là thu nhập từ các hoạt động không cốt lõi (non-operating items):

• Doanh thu cho thuê: Thường được liệt kê trong phần “Thu nhập và chi phí khác” (Other income and expense) . Khoản này được cộng vào lợi nhuận gộp cùng với các thu nhập khác để tính ra “Thu nhập từ hoạt động kinh doanh” và cuối cùng là “Thu nhập thuần”,.

• Doanh thu từ cổ tức: Thường được ghi nhận vào “Doanh thu tài chính” (Financial Income) hoặc “Thu nhập khác” . Ví dụ, trong sách Kế toán Tài chính Kieso , doanh thu cổ tức được liệt kê dưới mục “Other income and expense” và góp phần làm tăng Thu nhập thuần,. Trong sách Arnold & Kyle , doanh thu cổ tức được báo cáo trong phần phi hoạt động (non-operating section) và được cộng vào để tính lợi nhuận ròng,.

2. Bằng chứng từ Báo cáo tài chính thực tế (Vinamilk) Trong Báo cáo tài chính năm 2023 của Vinamilk, cả hai khoản này đều nằm trong kết quả kinh doanh cuối cùng (Lợi nhuận sau thuế):

• Doanh thu cho thuê: Được Vinamilk ghi nhận là “Doanh thu cho thuê bất động sản đầu tư” và nằm trong tổng Doanh thu thuần .

• Doanh thu từ cổ tức: Được ghi nhận là “Thu nhập cổ tức” và nằm trong mục Doanh thu hoạt động tài chính (Mã số 21).

• Cả hai mục này (Doanh thu thuần và Doanh thu tài chính) đều là các thành phần cộng vào để tính ra Lợi nhuận sau thuế TNDN (Net profit) (Mã số 60).

Tóm lại: Dù là hoạt động chính hay phụ, tiền thu được từ cho thuê và cổ tức đều làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp trong kỳ, do đó chúng bắt buộc phải nằm trong Thu nhập thuần .

17

Vậy thu nhập thuần chính là thu nhập toàn diện bao gồm cả Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn

18

Không, hiểu như vậy là chưa chính xác . Dựa trên các tài liệu về nguyên lý kế toán (Kieso và Arnold & Kyle), Thu nhập thuần (Net Income) và Thu nhập toàn diện (Comprehensive Income) là hai khái niệm khác nhau, và vị trí của khoản “Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn” đóng vai trò then chốt trong sự khác biệt này.

Cụ thể:

1. Mối quan hệ giữa hai khái niệm Thu nhập thuần chỉ là một thành phần của Thu nhập toàn diện. Công thức xác định như sau:

Thu nhập toaˋn diện=Thu nhập thuaˆˋn (Net Income)+Thu nhập toaˋn diện khaˊc (Other Comprehensive Income - OCI)

• Thu nhập thuần: Là kết quả kinh doanh (lãi/lỗ) đã thực hiện và ghi nhận trong kỳ, bao gồm doanh thu, chi phí, và các khoản lãi lỗ từ hoạt động tài chính hoặc bất thường,.

• Thu nhập toàn diện: Là tổng tất cả các thay đổi trong vốn chủ sở hữu, bao gồm cả Thu nhập thuần và những khoản lãi/lỗ chưa thực hiện được ghi nhận trực tiếp vào vốn chủ sở hữu (thông qua OCI),.

2. Vị trí của Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn Đối với chứng khoán vốn dài hạn không vì mục đích thương mại (non-trading equity securities) được phân loại là FVOCI (Giá trị hợp lý thông qua OCI):

• Khoản lãi chưa thực hiện này không nằm trong Thu nhập thuần để tránh làm biến động lợi nhuận ròng do thay đổi giá trị hợp lý tạm thời,.

• Nó nằm trong Thu nhập toàn diện khác (OCI) ,.

Kết luận: Câu phát biểu đúng phải là: Thu nhập toàn diện chính là Thu nhập thuần cộng với Lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn dài hạn (và các khoản OCI khác). Thu nhập thuần không bao gồm khoản lãi chưa thực hiện này,.

19

Liệt kê các thu nhập được gọi là thu nhập toàn diện khác OCI

20

Dựa trên các tài liệu được cung cấp (đặc biệt là Kieso Chương 4, Arnold & Kyle Tập 2 và Báo cáo thường niên Vinamilk 2023), các khoản mục được ghi nhận vào Thu nhập toàn diện khác (Other Comprehensive Income - OCI) bao gồm:

  1. Lãi và lỗ chưa thực hiện từ các khoản đầu tư vốn (cổ phiếu) không vì mục đích thương mại:

    • Đây là các khoản lãi/lỗ do thay đổi giá trị hợp lý của các khoản đầu tư vào công cụ vốn (cổ phiếu) mà doanh nghiệp chọn phân loại là FVOCI (Giá trị hợp lý thông qua OCI).
    • Ví dụ: Trong báo cáo của Vinamilk năm 2023, khoản này được ghi là “Các khoản đầu tư vốn tại FVOCI - thay đổi thuần trong giá trị hợp lý”.
    • Tài liệu Kieso gọi khoản này là “unrealized gains and losses on non-trading equity securities”,.

  2. Chênh lệch quy đổi ngoại tệ (Foreign currency translation differences):

    • Khoản này phát sinh khi chuyển đổi báo cáo tài chính của các hoạt động ở nước ngoài sang đồng tiền báo cáo của công ty mẹ.
    • Ví dụ: Vinamilk ghi nhận “Hoạt động ở nước ngoài - chênh lệch quy đổi ngoại tệ” trong báo cáo thu nhập toàn diện.
    • Tài liệu Kieso gọi là “translation gains and losses on foreign currency”.

  3. Thay đổi trong thặng dư đánh giá lại tài sản (Changes in revaluation surplus):

    • Khoản này phát sinh khi doanh nghiệp áp dụng mô hình đánh giá lại (revaluation model) đối với Tài sản cố định hữu hình (PPE) và Tài sản vô hình. Phần tăng thêm do đánh giá lại giá trị tài sản được ghi nhận vào OCI và tích lũy vào thặng dư đánh giá lại,.

  4. Các khoản lãi/lỗ tính toán dựa trên mô hình thống kê (Actuarial gains and losses) hoặc Đo lường lại các quỹ phúc lợi xác định:

    • Liên quan đến các kế hoạch lương hưu hoặc phúc lợi nhân viên xác định (Defined benefit plans). Những thay đổi trong giá trị hiện tại của nghĩa vụ phúc lợi hoặc giá trị hợp lý của tài sản quỹ do thay đổi các giả định thống kê được ghi nhận vào OCI,.

  5. Lãi và lỗ chưa thực hiện từ một số giao dịch phòng ngừa rủi ro (Certain hedging transactions):

    • Cụ thể là phần hiệu quả của lãi hoặc lỗ từ các công cụ phòng ngừa rủi ro trong mô hình phòng ngừa rủi ro dòng tiền (cash flow hedges),.

Lưu ý: Các khoản mục này được báo cáo trong Báo cáo thu nhập toàn diện, nằm tách biệt với phần Thu nhập ròng (Net Income), và sau đó được tích lũy vào phần Thu nhập toàn diện khác tích lũy (Accumulated Other Comprehensive Income - AOCI) trong Vốn chủ sở hữu trên Bảng cân đối kế toán,.